TP.HCM tìm kiếm động lực tăng trưởng mới giữa lúc các trụ cột cũ đã cạn kiệt

Sau khi sáp nhập, TP.HCM đang nắm giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc gia. Riêng trong nửa đầu năm 2026, quy mô kinh tế của thành phố ước tính chiếm tới 24,5% GDP cả nước, tương đương gần một phần tư tổng sản phẩm quốc nội.

Theo Thạc sĩ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, mỗi điểm phần trăm tăng trưởng của thành phố có thể kéo theo khoảng 0,24 - 0,25 điểm phần trăm trong mức tăng chung của cả nước. Điều này cho thấy sức nặng ngày càng lớn của địa phương trong bức tranh kinh tế vĩ mô.

Sáu tháng đầu năm, TP.HCM đạt mức tăng trưởng 8,5% - con số cao nhất trong vòng một thập kỷ. Dù vậy, mục tiêu chạm mốc 10% vẫn còn là một hành trình đầy gian nan. Khi nền kinh tế đã đạt quy mô lớn, việc duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Ông An chỉ ra rằng các nguồn lực từng là bệ đỡ cho sự phát triển thần tốc trước đây đang dần bão hòa. Về vốn đầu tư, nếu tiếp tục mở rộng theo chiều rộng, quy mô có thể tăng nhưng hiệu quả sẽ suy giảm đáng kể. Đáng chú ý, dòng vốn hiện đang chảy mạnh vào nhóm doanh nghiệp lớn, tạo ra sự mất cân bằng trong phân bổ nguồn lực.

Lao động cũng không còn là lợi thế dễ khai thác như trước. “Chúng ta đã vượt qua giai đoạn dân số vàng. TP.HCM đang nằm trong nhóm địa phương có tốc độ già hóa dân số nhanh, kéo theo sự đóng góp của lực lượng lao động vào tăng trưởng sẽ ngày càng chậm lại”, ông An nhận định.

Trong bối cảnh đó, năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) nổi lên như một động lực chiến lược mà TP.HCM cần ưu tiên khai thác - một yếu tố từ trước đến nay vẫn chưa được đầu tư đúng mức.

Về phía cầu, áp lực cũng ngày càng rõ rệt. Tiêu dùng nội địa đang có dấu hiệu chững lại trong khi thu nhập chưa được phân bổ đồng đều, đặc biệt ở nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Ông An cho rằng chủ trương chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp là định hướng đúng đắn. Tuy nhiên, nếu quá trình triển khai kèm theo các quy định thuế và yêu cầu quản lý phức tạp hơn, nhóm đối tượng này sẽ gặp khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và sức mua của người dân.

“Hiện có khoảng 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, trong đó một bộ phận lớn đóng vai trò tạo thu nhập và việc làm. Vì vậy, kích thích tiêu dùng nội địa không chỉ dừng lại ở các chương trình khuyến mãi hay kích cầu, mà trước hết cần tập trung nâng cao thu nhập và khả năng chi tiêu của người dân”, ông An nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, xuất khẩu cũng đối mặt với nhiều thách thức. Dù Việt Nam đã ký kết 19 hiệp định thương mại tự do (FTA), tỷ lệ tận dụng các hiệp định này vẫn còn khiêm tốn. Điểm đáng lưu ý là khoảng 75% kim ngạch xuất khẩu hiện đến từ khu vực FDI, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào khối ngoại và cần có chiến lược đa dạng hóa thị trường, nâng cao năng lực nội tại.

Nguồn: Thời báo Tài chính - https://thoibaotaichinhvietnam.vn/tp-ho-chi-minh-can-tim-dong-luc-moi-khi-du-dia-tang-truong-truyen-thong-dan-thu-hep-202443.html