Bức tranh thu hút FDI của Việt Nam đang trở nên đa sắc hơn

Dòng vốn mới tăng tốc, niềm tin nhà đầu tư được củng cố

Theo báo cáo mới nhất từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), trong 7 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt trên 38,05 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm 2025. Vốn thực hiện của các dự án đầu tư nước ngoài ước đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8%.

Công nhân sản xuất trong nhà máy của Công ty R Technical Research Việt Nam (vốn đầu tư Nhật Bản), tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Đức Thanh

Nhìn vào cấu trúc dòng vốn FDI, điểm đáng chú ý nhất là vốn đăng ký mới đang tăng tốc rất mạnh. 7 tháng, Việt Nam có 2.429 dự án đầu tư mới, tăng 7,8% về số lượng, nhưng tổng vốn đăng ký mới đạt trên 21 tỷ USD, tăng 109,7%. Trong khi đó, vốn tăng thêm của 666 lượt dự án điều chỉnh đạt trên 10,4 tỷ USD, chỉ tăng 4,4%; hoạt động góp vốn, mua cổ phần đạt trên 6,5 tỷ USD, tăng 61,6%.

Những con số trên cho thấy, động lực chính đưa tổng vốn FDI tăng mạnh trong 7 tháng đến từ những quyết định đầu tư mới. Theo đánh giá của Cục Đầu tư nước ngoài, diễn biến này cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư mới đối với môi trường đầu tư Việt Nam ngày càng được củng cố.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, đây là kết quả rất tích cực. Từ đầu năm đến nay, các tập đoàn đa quốc gia vẫn phải đối mặt với những thay đổi trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ, xung đột địa chính trị tại Trung Đông, biến động giá năng lượng và chi phí logistics... Những yếu tố này khiến một bộ phận nhà đầu tư thận trọng hơn, thậm chí tạm hoãn quyết định đầu tư mới để chờ mức thuế suất và điều kiện thương mại cụ thể.

Nhưng chính những bất định đó lại thúc đẩy các tập đoàn quốc tế phân tán rủi ro và đa dạng hóa địa điểm sản xuất. Việt Nam đang có lợi thế nhất định trong xu hướng này nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, môi trường đầu tư hấp dẫn và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do rộng lớn. Sự tăng trưởng mạnh của vốn đăng ký mới trong 7 tháng qua là một chỉ dấu cho thấy, dòng vốn mới vẫn đang tìm đến Việt Nam, bất chấp những bất định bên ngoài.

Chia sẻ với phóng viên, ông Phạm Quang Long - Giám đốc kinh doanh và phát triển thị trường, Công ty Allied Movers tại Việt Nam cho rằng, kết quả thu hút FDI là rất đáng khích lệ. Những con số kỷ lục về số vốn đăng ký, vốn giải ngân phản ánh sức hấp dẫn mạnh mẽ và niềm tin ngày càng tăng của nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường Việt Nam. Kinh tế thế giới đang đối mặt với nhiều bất ổn từ xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, nhưng thu hút FDI của Việt Nam vẫn duy trì mức tăng trưởng cao, cho thấy sức chống chịu và độ hấp dẫn của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế giữa những “cơn gió ngược” toàn cầu.

FDI đang có thêm những “màu sắc” mới

Quan sát bức tranh thu hút FDI 7 tháng có thể thấy rõ cơ cấu dòng vốn đang bắt đầu có sự dịch chuyển. Công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn giữ vị trí dẫn đầu với hơn 18,68 tỷ USD, chiếm 49,1% tổng vốn đăng ký. Bất động sản đứng thứ hai với 5,65 tỷ USD, chiếm 14,9%.

Phía sau hai lĩnh vực này đã xuất hiện những điểm nhấn mới. Sản xuất, phân phối điện, khí, nước và điều hòa vươn lên vị trí thứ ba với 3,28 tỷ USD, chiếm 8,6% tổng vốn đăng ký và tăng gần 10 lần so với cùng kỳ. Đặc biệt, ngành thông tin và truyền thông bứt phá lên vị trí thứ tư với 3,18 tỷ USD, chiếm 8,4%, tăng hơn 80 lần. Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ đạt 2,9 tỷ USD, tăng 138,7%.

Có thể thấy, bức tranh thu hút FDI của Việt Nam đang trở nên đa sắc hơn. Nếu trong nhiều năm, công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì vị trí trung tâm của dòng vốn ngoại, thì năm nay đã xuất hiện sự gia tăng đáng kể ở lĩnh vực hạ tầng năng lượng, công nghệ số và khoa học công nghệ. Đây là tín hiệu phù hợp với yêu cầu phát triển mới của nền kinh tế, nhất là khi Việt Nam đang hướng tới tăng trưởng cao hơn, thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Tuy nhiên, chưa thể coi đó là một sự thay đổi hoàn toàn về cơ cấu FDI. Điều cần chờ đợi là liệu dòng vốn vào khoa học, công nghệ, năng lượng có tiếp tục duy trì trong những tháng tới hay không; đồng thời, các dự án này có tạo ra hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), chuyển giao công nghệ và liên kết với doanh nghiệp Việt Nam hay không.

Theo TS. Đặng Thảo Quyên - Phó chủ nhiệm nhóm bộ môn Quản trị, kiêm Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Kinh doanh quốc tế, Đại học RMIT Việt Nam, nếu nhìn vào cơ cấu FDI hiện nay, có thể thấy, Việt Nam không còn đơn thuần là công xưởng chi phí thấp, nhưng cũng chưa hoàn toàn là trung tâm đổi mới sáng tạo. Việt Nam được lựa chọn vì vị trí địa chính trị trung lập và chi phí cạnh tranh, nhưng lại chưa được lựa chọn cho các khâu cốt lõi như thiết kế, R&D, hay chuỗi cung ứng cấp cao.

Từ “thu hút được bao nhiêu” đến “thực hiện được bao nhiêu”

Một chỉ báo quan trọng để đánh giá chất lượng dòng vốn FDI là khả năng chuyển vốn đăng ký thành vốn thực hiện.

Trong 7 tháng năm 2026, vốn FDI thực hiện đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8%, mức cao nhất của 7 tháng trong 5 năm qua. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo trong vốn thực hiện với 12,55 tỷ USD, tương đương 82,6%. Khu vực FDI cũng tiếp tục đóng góp lớn vào hoạt động xuất nhập khẩu. Xuất khẩu của khu vực này đạt trên 255,8 tỷ USD, chiếm 80,1% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và xuất siêu hơn 7,9 tỷ USD.

Kết quả trên phản ánh, khu vực FDI vẫn là một động lực quan trọng của sản xuất và xuất khẩu. Nhưng một vấn đề khác cũng hiện lên khá rõ: vốn đăng ký tăng 58%, trong khi vốn thực hiện chỉ tăng 11,8%. Khoảng cách về tốc độ tăng này không phải điều bất thường trong hoạt động đầu tư, bởi từ lúc được cấp phép đến khi triển khai và giải ngân một dự án, đặc biệt là dự án quy mô lớn, luôn có độ trễ nhất định. Song với mức tăng rất mạnh của vốn đăng ký mới trong năm nay, tiến độ triển khai các dự án này sẽ là vấn đề cần được quan tâm trong những tháng tới.

Vì vậy, câu chuyện FDI năm 2026 không còn chỉ là thu hút thêm bao nhiêu tỷ USD, mà phải trả lời câu hỏi: bao nhiêu vốn được triển khai thực chất, tạo ra năng lực sản xuất mới, công nghệ mới và giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế?

Đây cũng là yêu cầu được Bộ Tài chính nhấn mạnh trong định hướng thời gian tới: tiếp tục đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đã được cấp phép, cải thiện môi trường đầu tư, ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D, kinh tế số, kinh tế xanh và tăng cường liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước.

Thảo Miên

Nguồn: Thời báo Tài chính - https://thoibaotaichinhvietnam.vn/buc-tranh-thu-hut-fdi-cua-viet-nam-dang-tro-nen-da-sac-hon-202291.html