Xuất khẩu gỗ, sản phẩm gỗ sang Trung Quốc tăng vọt; Mỹ sụt giảm vì thuế quan

Theo số liệu của Cục Hải quan, xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ trong tháng 7 đạt 1,6 tỷ USD, tăng 3,9% so với tháng 6 và cao hơn 8,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung luỹ kế 7 tháng qua, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt hơn 10 tỷ USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong số các thị trường xuất khẩu, Mỹ vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 50%. Tuy nhiên, tỷ trọng này thu hẹp so với mức 56% của cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân là bởi kim ngạch xuất khẩu sang thị trường giảm 6% so với cùng kỳ năm ngoái xuống còn hơn 5 tỷ USD.

Trong khi đó, xuất khẩu sang thị trường lớn thứ hai là Trung Quốc tăng vọt 46% lên 1,5 tỷ USD. Điều này giúp tỷ trọng doanh thu từ thị trường này mở rộng hơn 4 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái lên 15%.

Rào cản thuế quan tại Mỹ

Tỷ trọng xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ sang Mỹ thu hẹp trong bối cảnh thị trường dựng lên những hàng rào thương mại. Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest) cho biết ngày 16/7/2026, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã ban hành kết luận cuối cùng trong vụ điều tra chống bán phá giá (Anti-Dumping – AD) và chống trợ cấp (Countervailing Duty – CVD) đối với gỗ dán cứng và gỗ dán trang trí (Hardwood and Decorative Plywood) nhập khẩu từ Việt Nam.

So với kết luận sơ bộ được công bố trước đó, mức thuế chống bán phá giá đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, các mức thuế cuối cùng vẫn ở ngưỡng rất cao, đồng thời DOC tiếp tục duy trì quan điểm chặt chẽ về phạm vi điều tra và chống lẩn tránh thuế. Nếu Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) kết luận ngành sản xuất nội địa Mỹ bị thiệt hại, đây sẽ tiếp tục là một trong những vụ việc phòng vệ thương mại có tác động lớn nhất đối với ngành gỗ dán Việt Nam.

Trong kết luận cuối cùng, DOC áp dụng mức thuế chống bán phá giá (AD) chung là 84,95% đối với toàn bộ doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm cả doanh nghiệp bị đơn và các doanh nghiệp còn lại.

Mức thuế này đã giảm đáng kể so với kết luận sơ bộ (196,14%–199,69%), phản ánh việc DOC đã điều chỉnh phương pháp tính toán trong quá trình điều tra. Tuy nhiên, mức ký quỹ tiền mặt 84,95%, có hiệu lực từ ngày 21/7/2026, vẫn là rào cản rất lớn đối với hoạt động xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Đồng thời, DOC tiếp tục chỉ đạo Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) tạm dừng thanh khoản đối với các lô hàng thuộc diện điều tra nhập khẩu kể từ ngày 2/3/2026.

Mức thuế áp dụng: Nguồn:Viforest

Một trong những nhóm doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp là các đơn vị xuất khẩu linh kiện và cấu kiện tủ bếp sang Mỹ. Theo kết luận của DOC, chỉ các bộ tủ lắp ráp hoàn chỉnh, được đóng gói đầy đủ toàn bộ cấu kiện, phụ kiện lắp ráp và hướng dẫn sử dụng để bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng mới thuộc diện được loại trừ khỏi phạm vi điều tra.

Trong khi đó, các lô hàng chỉ bao gồm từng bộ phận hoặc linh kiện riêng lẻ vẫn có khả năng bị coi là gỗ dán thuộc phạm vi áp dụng thuế AD/CVD. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát lại cấu trúc sản phẩm, phương thức đóng gói và hồ sơ xuất khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro trong quá trình thông quan.

“Qua kết luận cuối cùng, DOC tiếp tục phát đi thông điệp rõ ràng về việc tăng cường kiểm soát các hành vi bị cho là lẩn tránh thuế. Các công đoạn như cắt theo kích thước, khoan lỗ, tạo rãnh hoặc các hình thức gia công đơn giản sẽ không làm thay đổi bản chất của sản phẩm nếu vẫn đáp ứng mô tả trong phạm vi điều tra. Đây cũng là xu hướng ngày càng phổ biến trong các vụ việc phòng vệ thương mại của Mỹ đối với sản phẩm gỗ và đồ gỗ nhập khẩu”, hiệp hội cho biết.

Động lực từ thị trường Trung Quốc

Trong khi đó, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh một phần nhờ dăm gỗ. Báo cáo của Forest Trends dẫn số liệu của Cục Hải quan cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 7,8 triệu tấn dăm gỗ, trị giá khoảng 1,3 tỷ USD, tăng lần lượt 9,4% về lượng và 9,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025, theo Tạp chí điện từ Mekong Asean.

Trong đó, Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu dăm gỗ lớn nhất của Việt Nam, chiếm 68,6% tổng lượng, đồng thời là thị trường tạo động lực tăng trưởng xuất khẩu nhóm hàng này.

Giá xuất khẩu dăm gỗ sang Trung Quốc đạt 173,9 USD/tấn, tăng 22,3% so với cùng kỳ năm trước.

Forest Trends nhận định, nhu cầu dăm gỗ tại Trung Quốc phục hồi trong bối cảnh ngành giấy châu Á có sự cạnh tranh gay gắt, với nhiều dự án bột giấy mới được công bố hoặc đưa vào hoạt động.

Đối với mặt hàng gỗ, nội thất, Việt Nam đứng thứ ba về thị phần tại Trung Quốc (khoảng 7%). Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết nhu cầu nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ của Trung Quốc có xu hướng giảm, đồng thời cạnh tranh giữa các quốc gia cung cấp ngày càng gia tăng.

Đối với đồ nội thất bằng gỗ của Việt Nam, trị giá và thị phần đều giảm so với cùng kỳ năm 2025, đặc biệt ở các nhóm hàng chủ lực như ghế khung gỗ và đồ nội thất phòng khách và phòng ăn. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn duy trì lợi thế tại một số phân khúc có giá trị gia tăng như đồ nội thất văn phòng.

Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục giữ đà tăng trưởng?

Cục Xuất nhập khẩu dự báo trong nửa cuối năm 2026, hoạt động xuất khẩu sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nhờ nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường lớn từng bước cải thiện, đặc biệt tại khu vực châu Á và châu Âu. Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới tiếp tục tạo lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trong việc mở rộng thị phần tại các thị trường có yêu cầu cao.

Tuy nhiên, xuất khẩu trong những tháng cuối năm vẫn sẽ đối mặt với không ít thách thức như xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, cùng với những biến động khó lường của kinh tế thế giới và chính sách thương mại của các nền kinh tế lớn.

Cục Xuất nhập khẩu cho rằng trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các FTA, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và tăng cường năng lực cạnh tranh nhằm duy trì tăng trưởng xuất khẩu bền vững trong những tháng cuối năm 2026.

H.Mĩ

Nguồn: Tạp chí Doanh Nhân VN - https://doanhnhanvn.vn/xuat-khau-go-san-pham-go-sang-trung-quoc-tang-vot-my-sut-giam-vi-thue-quan.html