Ứng dụng công nghệ blockchain để xác thực: 'Chìa khoá' cho thương mại số ASEAN

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang môi trường số, nhiều quốc gia và khu vực đang thúc đẩy xây dựng hạ tầng niềm tin số (Digital Trust Infrastructure) nhằm bảo đảm tính xác thực và liên thông của dữ liệu trong các giao dịch xuyên biên giới.

PILA (Việt Nam) ký kết hợp tác chiến lược cùng TOTM Technologies (Singapore). Ảnh: NA

Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở việc đảm bảo tính xác thực và liên thông của dữ liệu giữa các quốc gia với nhau, đây đang trở thành một vấn đề cấp thiết.

Để giải quyết rào cản này, việc xây dựng một hạ tầng niềm tin số (Digital Trust Infrastructure) đủ mạnh là điều kiện tiên quyết. Mới đây, PILA (Việt Nam) và TOTM Technologies (Singapore) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm phát triển hạ tầng niềm tin số xuyên biên giới cho khu vực ASEAN.

Trong thương mại quốc tế, Thư tín dụng (L/C) là một trong những phương thức thanh toán phổ biến nhất. Tuy nhiên, quy trình xác thực L/C do ngân hàng nước ngoài phát hành hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào việc tra cứu qua mạng SWIFT, gọi điện đối chiếu hoặc kiểm tra chứng từ thủ công.

Nghiệp vụ nhiều bước này không chỉ kéo dài thời gian xử lý (thường mất nhiều ngày) mà còn làm tăng chi phí vận hành và tiềm ẩn rủi ro giả mạo, sai sót. Rào cản lớn nhất nằm ở chỗ: các ngân hàng ở hai quốc gia khác nhau thiếu một cơ chế kiểm chứng độc lập, tức thì mà không cần phải kết nối trực tiếp hệ thống nội bộ của nhau.

Để xử lý bài toán này, PILA và TOTM Technologies đã triển khai chương trình thử nghiệm (Proof of Concept - PoC) ứng dụng Chứng chỉ số (Verifiable Credentials - VC) vào quy trình L/C giữa các ngân hàng Việt Nam và Singapore, vận hành trên khung kỹ thuật TradeTrust của Cơ quan Phát triển Truyền thông và Thông tin Singapore (IMDA).

Điểm đặc biệt của giải pháp này là đóng vai trò như một lớp xác thực số chạy song song, hoàn toàn không làm thay đổi hay can thiệp vào quy trình pháp lý hiện hành của L/C:

Theo mô hình mới, ngân hàng vẫn phát hành và xử lý L/C y như hiện nay. Song song, ngân hàng phát hành cấp thêm một VC chứng thực tính xác thực của L/C đó. Khi thông tin được chuyển sang ngân hàng đối tác, bên nhận chỉ cần đối chiếu VC với hạ tầng tin cậy để kiểm tra ngay lập tức nguồn phát hành: đúng ngân hàng, không phải mạo danh; tính toàn vẹn của thông tin: thông tin không bị chỉnh sửa; trạng thái của VC: VC còn hiệu lực, chưa bị thu hồi.

Điểm cốt lõi của giải pháp là bên xác thực không cần kết nối trực tiếp tới bên phát hành. Niềm tin đến từ hạ tầng chung, nên việc kiểm chứng diễn ra độc lập, tức thì và không phụ thuộc vào quan hệ song phương giữa hai ngân hàng.

Mô hình hoạt động theo cơ chế đối xứng hai chiều: Ngân hàng Việt Nam phát hành VC sẽ được ngân hàng Singapore xác thực trên hạ tầng tại Việt Nam (thông qua giải pháp NDAKey của PILA trên nền tảng blockchain); ngược lại, VC từ Singapore sẽ được xác thực trên hạ tầng tại Singapore.

VC chỉ đóng vai trò xác thực, không tạo nghĩa vụ thanh toán, không thay thế L/C và không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của các bên theo quy định, thông lệ hiện hành.

Giải pháp này hướng tới mục đích rút ngắn thời gian xác thực chứng từ, giảm đối soát thủ công và hình thành một mạng lưới nhiều ngân hàng ở Việt Nam và Singapore cùng tin cậy lẫn nhau trên một hạ tầng chung trong các giao dịch xuyên biên giới.

Việc xác thực Thư tín dụng mới chỉ là bước khởi đầu. Từ hạ tầng tin cậy được thiết lập giữa Việt Nam và Singapore, hợp tác ở trên hướng tới mục tiêu mở rộng mô hình xác thực xuyên biên giới ra toàn khu vực ASEAN.

Cụ thể là giải pháp Hộ chiếu số cho sản phẩm (Digital Product Passport - DPP): Tích hợp thông tin truy xuất nguồn gốc hàng hóa cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu giữa Việt Nam, Singapore, Indonesia và các thị trường quốc tế; Hạ tầng thanh toán xuyên biên giới: Nghiên cứu xây dựng các kênh thanh toán an toàn dựa trên danh tính số tự chủ (Self-Sovereign Identity) và dữ liệu có thể kiểm chứng.

Về dài hạn, giải pháp xác thực xuyên biên giới này sẽ đóng góp tích cực vào khả năng liên thông số trong khu vực, hoàn toàn phù hợp với định hướng của Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA). Khi danh tính, chứng từ và dữ liệu điện tử có thể xác minh tức thì giữa các quốc gia, dòng chảy thương mại số trong ASEAN sẽ trở nên minh bạch, an toàn và tối ưu chi phí hơn bao giờ hết.

Lê Mỹ

Nguồn: Báo VietnamNet - https://vietnamnet.vn/ung-dung-cong-nghe-blockchain-de-xac-thuc-chia-khoa-cho-thuong-mai-so-asean-2545053.html