TP. Hồ Chí Minh tìm dư địa tăng trưởng xuất khẩu giữa biến động thương mại toàn cầu

Xuất nhập khẩu tăng mạnh

Tại họp báo ngày 13/8, đại diện Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong 7 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của TP. Hồ Chí Minh đạt khoảng 120,6 tỷ USD.

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 57,37 tỷ USD, tăng 7,89% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt 63,23 tỷ USD, tăng 11,17%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu khoảng 5,86 tỷ USD.

TP. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng giao thông kết nối vùng với hệ thống cảng biển và hoàn thiện quy hoạch hạ tầng logistics. Ảnh: Việt Dũng.

Đáng chú ý, cơ cấu xuất khẩu của TP. Hồ Chí Minh tiếp tục tập trung vào nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 12,15 tỷ USD, tăng 7,91%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 5,47 tỷ USD, tăng 15,15%.

Gỗ và sản phẩm gỗ đạt 4,61 tỷ USD, giày dép đạt 2,55 tỷ USD. Một số nhóm hàng nông sản cũng ghi nhận tín hiệu tích cực, trong đó kim ngạch xuất khẩu rau quả tăng 15,84%.

Tuy nhiên, Sở Công thương đánh giá, mức tăng trưởng giữa các nhóm ngành chưa đồng đều. Một số ngành hàng truyền thống như dệt may, cà phê vẫn gặp khó khăn.

Trong bối cảnh đó, bài toán của TP. Hồ Chí Minh không chỉ là mở rộng quy mô xuất khẩu, mà còn phải nâng chất lượng tăng trưởng, gia tăng giá trị sản phẩm, hàm lượng công nghệ và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp đứng trước sức ép từ biến động thương mại

Hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp đang chịu tác động đồng thời từ những biến động địa chính trị và chính sách thương mại quốc tế. Cụ thể, xung đột tại Trung Đông có thể làm gia tăng rủi ro vận tải, kéo dài thời gian giao hàng, đẩy chi phí logistics lên cao và ảnh hưởng đến sự ổn định của chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, những điều chỉnh trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ, trong đó có các biện pháp liên quan đến Mục 301, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp về xuất xứ hàng hóa, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng với thay đổi về thuế quan.

Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt với TP. Hồ Chí Minh khi Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của doanh nghiệp trên địa bàn thành phố. Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 13,89 tỷ USD. Do đó, bất kỳ biến động nào tại thị trường Hoa Kỳ cũng như những rủi ro phát sinh trong chuỗi cung ứng quốc tế đều có thể tác động trực tiếp tới đơn hàng, chi phí và mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu của TP. Hồ Chí Minh.

Trước những sức ép này, UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2026 - 2030 và Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Trên cơ sở đó, Sở Công thương tập trung triển khai các giải pháp đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), nâng cao năng lực logistics, cảnh báo sớm những thay đổi về chính sách thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và phát triển bền vững.

Đơn vị cũng đã tổ chức các hội nghị kết nối chuỗi cung ứng và dịch vụ logistics cho ngành dệt may, da giày, chế biến gỗ, thủy - hải sản, lương thực - thực phẩm và logistics chuỗi lạnh.

Theo kế hoạch, Hội nghị thúc đẩy xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng TP. Hồ Chí Minh sẽ được tổ chức trong tháng 9/2026. Trước đó, ngày 20/8, Sở Công thương dự kiến tổ chức chương trình tập huấn, hướng dẫn doanh nghiệp về quy trình sản xuất và chứng nhận theo các tiêu chuẩn đặc thù của thị trường Israel, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thêm thị trường xuất khẩu.

Sở Công thương khuyến nghị doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa thị trường, khách hàng và nhà cung cấp; thường xuyên cập nhật chính sách tại các thị trường lớn; kiểm soát chặt nguồn gốc nguyên liệu và hồ sơ xuất xứ, đồng thời xây dựng phương án logistics và chuỗi cung ứng linh hoạt hơn.

Phát huy lợi thế logistics để khả năng kết nối chuỗi cung ứng quốc tế

Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các rủi ro trước mắt, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu dài hạn là chuyển lợi thế về vị trí địa lý, quy mô thị trường và hệ thống cảng biển thành lợi thế về thể chế, hạ tầng logistics và khả năng kết nối chuỗi cung ứng quốc tế.

Một trong những động lực được kỳ vọng là Khu thương mại tự do và Khu logistics tích hợp, hướng tới hình thành các không gian phát triển mới gắn kết thương mại, logistics, cảng biển, sản xuất và dịch vụ.

UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 4560/QĐ-UBND ngày 23/7/2026 về thành lập Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh. Theo Sở Công thương, đây là bước cụ thể nhằm khai thác tốt hơn lợi thế hệ thống cảng biển, mạng lưới logistics và vị trí trung tâm của vùng kinh tế phía Nam, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn để thu hút đầu tư và phát triển các dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Thành phố xác định 4 nhóm giải pháp trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu này, gồm hoàn thiện thể chế; phát triển hạ tầng giao thông kết nối vùng với hệ thống cảng biển; hoàn thiện quy hoạch hạ tầng logistics; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển nhân lực và chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics.

Về hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh tập trung kết nối khu vực cảng Cái Mép - Thị Vải và Cần Giờ với các trung tâm sản xuất, đô thị và các tuyến giao thông liên vùng. Các công trình như cầu Cần Giờ, cao tốc Bến Lức - Long Thành và tuyến đường Rừng Sác được xác định là những mắt xích quan trọng trong việc hình thành trục giao thông kết nối khu cảng với trung tâm thành phố và khu đô thị ven biển.

Bên cạnh đường bộ, TP. Hồ Chí Minh cũng chú trọng phát triển đường sắt liên vận. Ga quốc tế An Bình được định hướng trở thành đầu mối kết nối 5 tuyến đường sắt chiến lược, qua đó bổ sung phương thức vận tải khối lượng lớn, chi phí thấp, kết nối cảng biển với vùng sản xuất và cửa khẩu quốc tế.

Một nhiệm vụ khác là rà soát, hợp nhất và hoàn thiện quy hoạch hạ tầng logistics. Sở Công thương đang xây dựng nền tảng dữ liệu không gian GIS Logistics nhằm phục vụ công tác điều phối quy hoạch, quản lý và giám sát vận hành hệ thống logistics thống nhất trên toàn địa bàn.

Hướng tới hệ sinh thái thương mại - logistics - sản xuất - dịch vụ

Cùng với hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh sẽ thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực và chuyển đổi số trong logistics.

Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, vận hành xanh được triển khai phù hợp với định hướng phát triển cảng xanh, cảng thông minh tại dự án Cần Giờ. Thành phố cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng nền tảng số liên thông giữa doanh nghiệp, hạ tầng cảng biển và cơ quan quản lý.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành hệ sinh thái thương mại - logistics - sản xuất - dịch vụ có tính liên kết vùng cao, trong đó Khu thương mại tự do và Khu logistics tích hợp trở thành những động lực mới.

Khi thực hiện đồng bộ, mô hình này không chỉ giúp TP. Hồ Chí Minh phát huy vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu của vùng kinh tế phía Nam, mà còn tạo thêm dư địa để thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh với các trung tâm thương mại và logistics lớn trong khu vực.

Việt Dũng

Nguồn: Thời báo Tài chính - https://thoibaotaichinhvietnam.vn/tp-ho-chi-minh-tim-du-dia-tang-truong-xuat-khau-giua-bien-dong-thuong-mai-toan-cau-202290.html