Dòng chảy thương mại Trung Quốc - ASEAN thêm phần sôi động nhờ liên kết sản xuất sâu rộng

Suốt nhiều năm qua, Trung Quốc và ASEAN luôn là những đối tác thương mại hàng đầu của nhau. Theo số liệu vừa được Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố, trong nửa đầu năm 2026, tổng giá trị giao thương song phương đã cán mốc 4,34 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 643,2 tỷ USD, tăng 18,2% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, phân khúc hàng hóa trung gian – bao gồm linh kiện, phụ tùng và các nguyên liệu phục vụ sản xuất – đã tăng trưởng vượt bậc với mức 24,5%, đạt 2,86 nghìn tỷ nhân dân tệ, chiếm gần 2/3 tổng kim ngạch.

Sự bứt phá của loại hàng hóa này phản ánh rõ nét mức độ gắn kết ngày càng sâu giữa chuỗi công nghiệp và chuỗi giá trị của hai bên. Ông Lyu Daliang, người phát ngôn Tổng cục Hải quan Trung Quốc, nhận định với Tân Hoa xã rằng chính sự kết nối chặt chẽ hơn trong sản xuất đã thúc đẩy tăng trưởng ổn định của dòng hàng trung gian.

Điều này trở nên đặc biệt ý nghĩa khi các doanh nghiệp toàn cầu đang tái cơ cấu chuỗi cung ứng nhằm đa dạng hóa sản xuất và giảm thiểu rủi ro. Đông Nam Á ngày càng khẳng định vai trò mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất khu vực, trong khi Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung lớn về nguyên vật liệu, linh kiện, máy móc và hàng hóa trung gian. Mối quan hệ này không chỉ dừng ở việc trao đổi sản phẩm cuối cùng mà đã chuyển sang hợp tác cùng tham gia vào quy trình tạo ra sản phẩm. Ví dụ điển hình là linh kiện sản xuất tại Trung Quốc có thể được chuyển sang một nước ASEAN để lắp ráp, sau đó xuất khẩu tiếp sang thị trường thứ ba.

Nền tảng cho sự chuyển dịch này chính là các hiệp định thương mại thế hệ mới. Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) – với sự tham gia của Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và ASEAN – không chỉ giúp cắt giảm thuế quan mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp khi sử dụng nguyên liệu, linh kiện có xuất xứ từ các nước thành viên. Theo cơ chế của RCEP, nguyên liệu có nguồn gốc từ một nước thành viên khi được dùng để sản xuất tại một nước thành viên khác sẽ được coi là nguyên liệu có xuất xứ của nước sản xuất. Điều này mở ra cơ hội tổ chức sản xuất xuyên biên giới linh hoạt và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, Trung Quốc và ASEAN cũng đã ký Nghị định thư nâng cấp Khu vực Thương mại Tự do phiên bản 3.0, bao phủ nhiều lĩnh vực như kinh tế số, kinh tế xanh, kết nối chuỗi cung ứng, cải cách thủ tục hải quan và tạo thuận lợi thương mại. Những cam kết này góp phần giảm chi phí giao dịch, đẩy nhanh dòng chảy hàng hóa và củng cố liên kết giữa các chuỗi công nghiệp trong khu vực.

Hạ tầng giao thông cũng được xem là một động lực then chốt. Việc đầu tư và nâng cấp các tuyến đường bộ, đường sắt, cảng biển giữa Trung Quốc và các nước ASEAN đang rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động thương mại và đầu tư xuyên biên giới ngày càng nhịp nhàng hơn.

Nguồn: Báo Đà Nẵng - https://baodanang.vn/thuong-mai-asean-trung-quoc-tang-toc-3349017.html