Doanh nghiệp chủ động ứng phó phòng vệ thương mại

Vận chuyển hàng hóa xuất, nhập khẩu tại Cảng Phước An (xã Phước An). Ảnh: Hải Quân

Để hội nhập, hạn chế những nguy cơ về PVTM, các doanh nghiệp (DN) cần chủ động trang bị những kiến thức cơ bản về PVTM, thường xuyên theo dõi, trao đổi thông tin với các hiệp hội, nhà xuất khẩu và các cơ quan quản lý; xây dựng hệ thống quản trị, pháp lý, kế toán đầy đủ và rõ ràng.

Ðối mặt với nhiều thách thức

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ và Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng thông qua việc ký kết, thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, hoạt động xuất nhập khẩu của nước ta nói chung và thành phố Đồng Nai nói riêng đã đạt được nhiều kết quả nổi bật.

Tuy nhiên, đi đôi với cơ hội lớn là những thách thức không hề nhỏ. Hoạt động bảo hộ thương mại trên thế giới có xu hướng gia tăng. Các quốc gia nhập khẩu ngày càng gia tăng tần suất và quy mô áp dụng các biện pháp PVTM như: điều tra bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ và lẩn tránh biện pháp PVTM đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam.

Tại Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực ứng phó PVTM và cảnh báo sớm năm 2026 do Sở Công thương thành phố Đồng Nai và Cục PVTM (Bộ Công thương) tổ chức vào tháng 7-2026, Phó Cục trưởng Cục PVTM (Bộ Công thương) Chu Thắng Trung nhận định: Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại tiếp tục gia tăng trên phạm vi toàn cầu, các biện pháp PVTM ngày càng được nhiều quốc gia sử dụng với tần suất và mức độ phức tạp cao hơn.

Theo số liệu từ Cục PVTM (Bộ Công thương), tính đến hết tháng 5-2026, đã có 321 vụ việc điều tra PVTM đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, trong đó, các vụ điều tra chống bán phá giá và tự vệ chiếm tỷ lệ cao nhất. Các vụ việc điều tra chống trợ cấp chiếm tỷ lệ nhỏ hơn nhưng đang tăng nhanh do tính chất phức tạp của vụ việc và xu hướng bảo hộ mới. Bên cạnh đó, điều tra lẩn tránh thuế PVTM có xu hướng gia tăng.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với DN Việt Nam trong việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro, chủ động theo dõi các tín hiệu cảnh báo và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực để ứng phó hiệu quả với các vụ việc điều tra, bảo vệ hoạt động sản xuất, xuất khẩu và duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Theo nhiều chuyên gia, thành phố Đồng Nai là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, có kim ngạch xuất nhập khẩu luôn nằm trong nhóm dẫn đầu. Chính vì vậy, các DN trên địa bàn thành phố có nhiều nguy cơ đối mặt với các vụ kiện PVTM từ nước ngoài. Trong đó, các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao như: giày dép, sản phẩm gỗ… là những mặt hàng dễ có nguy cơ đối mặt với những vấn đề về PVTM.

Doanh nghiệp cần chủ động ứng phó

Thực tế cho thấy, nếu DN không nắm vững luật chơi quốc tế, không chủ động chuẩn bị năng lực ứng phó và thiếu thông tin cảnh báo sớm về PVTM sẽ có thể đối mặt với nhiều nguy cơ về pháp lý, tác động không nhỏ tới hoạt động xuất khẩu.

Thời gian qua, để nâng cao nhận thức và cung cấp các thông tin, kiến thức về ứng phó PVTM cho DN địa phương, các sở, ngành liên quan tại Đồng Nai đã triển khai nhiều hoạt động, chương trình tập huấn dành cho DN.

Hoạt động sản xuất hạt điều tại một doanh nghiệp ở xã Xuân Hòa, thành phố Đồng Nai.

Nội dung các chương trình tập huấn tập trung vào những vấn đề DN đang quan tâm như: bối cảnh và xu hướng điều tra PVTM trên thế giới; những nguy cơ đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam; các rủi ro khi xuất khẩu sang những thị trường trọng điểm; cơ chế cảnh báo sớm trong PVTM và phương pháp khai thác dữ liệu xuất khẩu để nhận diện sớm nguy cơ bị điều tra…

Giám đốc Hợp tác xã Thương mại, dịch vụ nông nghiệp Như Hoàng (xã Thọ Sơn, thành phố Đồng Nai) Trương Văn Thanh cho biết: Đơn vị thường xuyên chủ động trong việc cập nhật các kiến thức về PVTM, cập nhật thông tin về sở hữu trí tuệ, xác lập bản quyền nhãn hiệu để đảm bảo các yếu tố pháp lý cho sản phẩm, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay.

Tại Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực ứng phó PVTM và cảnh báo sớm năm 2026 vào tháng 7-2026, các DN ở Đồng Nai được nghe các chuyên gia phân tích nguyên nhân, xu hướng điều tra cũng như những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn. Trên cơ sở đó, các chuyên gia hướng dẫn DN xây dựng chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu và tăng cường phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình xử lý các vụ việc PVTM, góp phần giảm thiểu rủi ro và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của DN.

Phó Giám đốc Sở Công thương thành phố Đồng Nai Trần Dương Hùng chia sẻ: Việc tổ chức tập huấn nâng cao năng lực ứng phó PVTM nhằm mục tiêu cốt lõi là trang bị cho các cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội ngành hàng và đặc biệt là cộng đồng DN trên địa bàn thành phố những kiến thức thực tiễn, cập nhật các xu hướng điều tra PVTM toàn cầu. Đồng thời hướng dẫn một cách chi tiết quy trình, thủ tục thiết lập hồ sơ để tự bảo vệ mình ngay trên sân nhà cũng như tại thị trường quốc tế.

Cục PVTM (Bộ Công thương) xây dựng và vận hành hệ thống cảnh báo sớm về PVTM. Thông qua hệ thống này, DN có thể chủ động theo dõi diễn biến xuất khẩu của từng mặt hàng, kịp thời nhận diện các dấu hiệu rủi ro, từ đó điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh và chiến lược thị trường trước khi các vụ việc điều tra được khởi xướng.

Lam Phương

Nguồn: Báo Đồng Nai - https://baodongnai.com.vn/kinh-te/202608/doanh-nghiep-chu-dong-ung-pho-phong-ve-thuong-mai-31a349e/